Babka Lancetowata - pomocna na wiele problemów

Babka Lancetowata (Plantago lanceolata L.) zwana także babką wąskolistną lub języczkami polnymi czy języczkami baranimi – gatunek byliny, należący do rodziny babkowatych (Plantaginaceae Juss.). Występuje w prawie całej Europie, w Afryce północnej oraz w Azji zachodniej i środkowej. Współcześnie babkę może spotkać także w obu Amerykach czy Australii gdzie została zawleczona. W Polsce bardzo pospolita, rośnie na łąkach, pastwiskach, przydrożach, trawnikach i na polach.

Babka lancetowata to gatunek byliny o wydłużonych, lancetowatych liściach, zebranych w przyziemną różyczkę. Kwiaty ma promieniste, niepozorne i drobne zebrane w kłos kulisty lub jajowaty. Kwitnie od maja do sierpnia. Podobna do babki lancetowatej pod względem składu chemicznego, jest babka szerokolistna jednakże proporcje podstawowych związków są w nich różne i dlatego w celach leczniczych używa się głównie babki lancetowatej.

Surowiec zielarski, zastosowanie kulinarne. Surowcem zielarskim jest łodyga odziomkowa i cały lub rozdrobniony, wysuszony liść o barwie żółtawozielonej do brunatnawo zielonej zbierany w okresie kwitnienia, od maja do września. Pamiętać należy aby liście były w pełni wykształcone, nie porażone chorobami grzybiczymi. Suszymy w temperaturze 40 °C gdyż warunkach naturalnych łatwo ciemnieją i tracą wartość Rzadziej stosuje się korzeń lub nasiona.

Skład chemiczny: Co wchodzi w skład tej cennej rośliny? Babka zawiera przed wszystkim substancje śluzowe, garbniki ( zmniejszają przepuszczalność naczyń krwionośnych) witaminy C i K, karoten, pektyny, garbniki , aukubinę ( ma właściwości bakteriostatyczne, ale tylko w świeżym soku), a także kwasy organiczne i flawonoidy. Składniki mineralne to magnez, potas , cynk, żelazo, mangan, miedź, soda i krzem.

Właściwości lecznicze i zastosowanie babki lancetowatej. Babka lancetowata jest wspaniałą rośliną leczniczą o szerokim spektrum działania. Można ją stosować zarówno wewnętrznie jak i zewnętrznie. Ma właściwości antybiotyczne, dzięki zawartości aukubiny oraz przeciwwirusowe gdyż stymuluje wydzielanie interferonu, co sprzyja leczeniu z chorób wirusowych. Co szczególne ważne, interferon chroni komórki przed wnikaniem do nich wirusów onkogennych wywołujących raka. Skuteczna walka z infekcją związana jest także z dużą zawartością witaminy C.

Babka jest ceniona przede wszystkim za właściwości przeciwzapalne co można wykorzystać w stanach zapalnych jamy ustnej, przełyku, nadżerek i owrzodzeń żołądka, dwunastnicy czy nieżycie jelit. Można stosować przy lekkiej biegunce. Właściwości hepatoprotekcyjne babki wspomagać mogą leczenie schorzeń, które uszkadzają wątrobę. Babka pomocna jest także w redukcji uczucia zgagi. Odwar z liści babki lancetowatej jest wykorzystywany przy infekcjach dróg moczowych, szczególnie przy zapaleniach pęcherza moczowego, cewki moczowej i gruczołu krokowego.

Duża zawartość śluzu sprawia , że babka jest lekarstwem dla górnych dróg oddechowych w przypadku duszącego kaszlu , bólu gardła czy chrypki. Jej główne działanie to rozszerzanie oskrzeli, rozrzedzanie i ułatwianie wykrztuszanie wydzieliny zalegającej w płucach oraz oskrzelach, a także hamowanie wydzielania śluzu co łagodzi wiele dolegliwości alergików. Babka wspomaga tzw. "kaszel palacza" oraz leczenie chorób gardła związanych z wykonywaniem zawodu nauczyciela. Babka wzmaga krzepliwość krwi i uszczelnia naczynia krwionośne.

Duża zawartość cynku w babce wykazuje działanie antyalergiczne co przynosi ulgę przy nacieraniu miejsc ukąszonych przez insekty. Zmniejsza się wtedy opuchlizna i swędzenie. Babka pomaga goić rany i inne podrażnienia skóry przez swoje ściągające działanie. Wykorzystuje to się w dermatologii i kosmetologii gdyż oczyszcza skórę, działa tonizująco, przyspiesza odnowę naskórka oraz ogranicza wydzielanie sebum co szczególnie jest ważne przy pielęgnacji skóry trądzikowej i tłustej. Do włosów skłonnych do przetłuszczania, wypadających czy z łupieżem można użyć świeżego soku z babki. Wyciąg wodny z babki skutecznie redukuje obrzęk powiek i zasinienia oraz zapalenia powiek i spojówek, a na zmęczone oczy pomogą okłady z babki.

Ważne!

  • Z badań wynika także, że wyciągi wodne z liści babki lancetowatej mają potencjalne działanie przeciwnowotworowe.
  • Mimo wielu prozdrowotnych właściwości babki lancetowatej, nie powinny jej pić kobiety w ciąży, matki karmiące piersią i dzieci, ponieważ, jak większość ziół, może wywoływać reakcje uczulające.

Jak stosować babkę lancetowatą? Z babki lancetowatej można przygotować okłady, napary, syropy lub wykorzystać w kuchni. Babka lancetowata jest rośliną, która znajduje zastosowanie w kuchni. Młode liście babki są jadalne choć w smaku cierpkie, gorzkie i słone, o słabym zapachu.. Pomimo tego, w wielu krajach Europy przyrządza się je często jak szpinak.

Posiekane, świeże liście można dodawać do sałatek. Doskonale komponują się z miętą oraz z mniszkiem. Ponadto, świetnie współgrają z białym serem oraz zupami jarzynowymi. W wielu regionach Europy liście babki gotuje się jak kapustę wraz z liśćmi mniszka i pokrzywy. Pod zmieloną postacią liście babki pasują do placków i bab ziemniaczanych (dodajemy je do masy), a siekane wzbogacą smak zup. Można też smażyć liście na słodko i słono. Idealnie nadają się do smoothies. Spożywanie tego dania działa wzmacniająco i odtruwająco. Polecane przy kuracjach wiosennych. Z kolei jej nasionami przypominającymi w smaku siemię lniane można wzbogacać wypieki - ciastka, bułki oraz chleb. Warto także sporządzić nalewkę idealnej w okresie przeziębień i grypy.

Przepis na nalewkę niezbędną w okresie przeziębień i grypy. (substancje śluzowe obecne w syropie koją śluzówki jamy ustnej i przewodu pokarmowego. Co więcej, niszczą wirusy, bakterie i zmniejszają przekrwienie błon śluzowych. Liście( 100g) zmielić, zalać około 100 mililitrami przegotowanej, letniej wody, przecedzić przez gazę, dosypać 100 gram cukru i gotować, nie doprowadzając jednak do wrzenia. Na sam koniec, do wywaru należy dodać 50 mililitrów alkoholu. Syrop z babki lancetowatej należy przechowywać w temperaturze pokojowej.

Napar z babki lancetowatej jak herbatka ziołowa. Jedną łyżeczkę suszonych liści należy zalać wrzątkiem i pozostawić pod przykryciem na około 15 minut. Pijemy po wystudzeniu i odsączeniu liści.

Okłady z liści babki lancetowatej. Świeże, roztarte liście babki rozłożyć na gazie i przyłożyć do chorego miejsca na skórze. Umocować okład, ściągnąć po 6-8 godzinach. Okłady można stosować na trudno gojące się rany, czyraki, wysypki, oparzenia, stłuczenia i opuchnięcia, a także miejsca po ukąszeniach owadów.

Odwar z liści babki lancetowatej. Łyżkę suchych liści babki zalać szklanką wrzątku, doprowadzić do wrzenia i pod przykryciem gotować przez 5 minut. Odstawić do naciągnięcia na 15 minut, przecedzić. Pć 2 razy dziennie po pół szklanki przy nieżycie jelit, biegunce, infekcjach dróg oddechowych. Odwar możesz stosować też do przemywania podrażnionej skóry i płukania głowy po umyciu, co pomaga przy łupieżu.

Placki z babki na słodko lub słono. Liście babki moczone w cieśnie naleśnikowym smażymy na złoto. Gotowe placki można podawać z dowolnymi sosami lub jako dodatek do dań mięsnych. W wersji na słodko można posypywać je cukrem pudrem, cynamonem, podawać z czekoladą, dżemami i owocami.

Babka lancetowata jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych. Suszone liście można mieszać z innymi ziołami. W schorzeniach gardła oraz przy kaszlu łączy się ją z tymiankiem, w nieżytach przewodu pokarmowego z bobrkiem, a w owrzodzeniu żołądka z prawoślazem. Dodaje się ją także do kosmetyków oczyszczających, łagodzących podrażnienia skóry, przyspieszających odnowę naskórka.

Źródła:

  • A. Ożarowski, W. Jaroniewski, „Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie" Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987
  • T. Wielgosz, „Wielka księga ziół polskich", Elipsa , Poznań 2008
  • https://www.poradnikzielarski.pl/ziola-lecznicze/babka-zwyczajna-i-babka-lancetowata.html
  • https://herbaciara.pl/tag/napar-z-babki/
  • https://www.miod-malina.pl/babka-lancetowata-wlasciwosci-dzialanie-zastosowanie.html
  • zdjęcia własne