Wiązówka błotna - aspiryna z łąkowej apteki

Wiązówka błotna (Filipendula ulmaria) – gatunek byliny należący do rodziny różowatych (Rosaceae), reprezentowanej m.in. przez . głóg, tawułę, dziką różę czy poziomkę Jej inne nazwy to: kropidło, kropidło błotne, kozia broda, królowa łąk, tawuła, tawuła błotna, tawuła łąkowa, tawuła szerokolistna. Jest gatunkiem eurosyberyjskim, występuje w Azji i w północnej i środkowej Europie. W Polsce jest pospolitą rośliną, która można spotkać na w lasach olszynowych, zaroślach, podmokłych łąkach, terenach bagnistych, nad brzegami wód i w rowach melioracyjnych często obok trzciny, pałki wodnej, kosaćca czy tataraku. Jest odporna na niskie temperatury. Jest to roślina wieloletnia, a jej wysokość dochodzi do 2 m choć najczęściej dorasta do 1 metra. Roślina ma grube, rozgałęzione kłącza oraz słabo rozgałęzioną ulistnioną łodygę. Liście są nagie i ciemnozielone , a od spodu pokryte białym kutnerem. Kwiatostan wiązówki jest baldachokształtny, o kremowo-białej barwie i wspaniałym, lekko migdałowym zapachu. Wiązówka kwitnie od czerwca do sierpnia.

Wiązówka była jednym z ulubionych ziół u Celtów. Wykorzystywano ją do miłosnych czarów i do oczyszczania domostw z brzydkich zapachów.

Surowiec zielarski, zastosowanie kulinarne: Surowcem zielarskim wiązówki błotnej jest ziele, kwiat, liść i kłącze wraz z korzeniami. Liście i ziele zbieramy od maja do lipca, kwiaty – od czerwca do połowy sierpnia, a kłącza – na przedwiośniu, wiosną, późnym latem lub jesienią. Surowiec rozkładamy na papierze lub wieszamy w wiązkach w suchym, przewiewnym miejscu lub suszymy w suszarkach w temperaturze do 40 °C (surowce naziemne) i do 60 °C ( kłącza).

Skład chemiczny: Wiązówka błotna (kwiaty, liście, łodygi i owoce) swoje lecznicze właściwości zawdzięcza dużej zawartości garbników (do 20%), olejków eterycznych, pochodnym kwasu salicylowego, flawonoidom, glikozydom fenolowym, kwasom organicznym, wanilinie, solom mineralnym i rutynie, która nie tylko uszczelnia naczynia krwionośne ale i zapobiega niszczeniu witaminy C. Pyłek kwiatowy jest źródłem witamin B1, B2, C i E. Wiązówka jest naturalna alternatywą dla syntetycznych salicylanów (np. Aspiryna, Polopiryna). Z wiązówki wyizolowano po raz pierwszy salicylan.

Właściwości lecznicze i zastosowanie wiązówki: Wiązówka w związku z tym , że działa przeciwgorączkowo, napotnie i przeciwzapalnie, znalazła zastosowanie w leczeniu przeziębienia i grypy, a dodatkowo jej przeciwbólowe działanie stosowane jest pomocniczo przy leczeniu bólu stawowo-mięśniowego, chorób reumatyczno - artretycznych oraz nerwobóli. Leczy również nieżyty górnych dróg oddechowych. Dzięki zawartości flawonoidów wiązówka działa żółciopędnie i moczopędnie, można stosować ją przy biegunkach i obrzękach. Korzystać z jej działania mogą także pacjenci z upośledzeniem czynności nerek. Kwiaty oczyszczają krew i tym samym wspomagają trawienie i wchłanianie pokarmu co występuje przy zapaleniu żołądka, zgadze, nadkwasocie, nudnościach i wrzodach trawiennych, skurczu jelit i żołądka. Wiązówka działa ochronnie i łagodząco na błony przewodu pokarmowego. Na stres i bezsenność pomagają wyciągi alkoholowe z wiązówki. Natomiast wywaru z wiązówki można używać zewnętrznie – do przemywania oczu w stanach zapalnych i do okładów na trudno gojące się rany czy trądzik.

Wiązówka błotna – inne zastosowanie

W kosmetyce: Wiązówka błotna znajduje zastosowanie także w kosmetyce gdyż ma działanie ściągające, przeciwzapalne, antyseptyczne i łagodzące. Szczególnie jest to przydatne w kłopotach z cerą trądzikową, tłustą czy mieszaną. Wywar z wiązówki można wykorzystać przy płukaniu przetłuszczającej się skóry głowy i włosów. Wywar jest używany także przy wypadaniu włosów. Preparaty z wiązówki zapobiegają także przebarwieniom skóry. Wiązówka znalazła również zastosowanie do relaksujących, rozluźniających kąpieli i w aromaterapii.

W barwieniu tkanin: Z liści wiązówki otrzymujemy żółtozielony lub czarny barwnik.

W kuchni: Wiązówka znalazła zastosowanie również w kuchni. Można nią aromatyzować miód, piwo czy wino. W niektórych krajach (Anglia) dodaje się ją do napojów bezalkoholowych. Jest dobrym dodatkiem przy produkcji domowych dżemów i jako dodatek do duszonych owoców ze względu na swój migdałowy aromat. Zastosowanie w kuchni także znalazły młode pędy i liście. Sprawdziły się jako dodatek do zup wzbogacając ich smak. Natomiast kłącza wiązówki są smaczną alternatywą dla szparagów oraz można je do dawać do sałatek i surówek i sosów. Z wiązówką można więc poeksperymentować w kuchni. Kwiaty można smażyć w cieście naleśnikowym , czy dodawać liście jako dodatek do lemoniady.

Sposoby użycia wiązówki: Z ususzonych kwiatów wiązówki przygotowuje się napary, odwary , nalewki i herbatki ziołowe, które należy pić w trakcie infekcji, bólu różnego pochodzenia, chorobach reumatycznych, chorobach przewodu pokarmowego czy chorobach skóry. Wiązówka błotna wspiera naturalną odporność. Napary czy herbatkę można dosładzać miodem. Wiązówka wspomaga usuwanie toksyn i nadmiaru wody z organizmu oraz pobudza przemianę materii.

Napar z wiązówki: 1-2 łyżeczki suchego ziela zalać szklanką wrzątku wody i zaparzać przez 30 minut. Pić 150 ml 4-6 razy dziennie czasie grypy, przeziębień ,a także przy schorzeniach nerek i pęcherza moczowego.

Odwar z wiązówki: 2 łyżki kłączy lub kwiatów, ziela, liści zalać 1 szklanką wody i gotować 10 minut, odstawić na 15 minut , przecedzić. Pić 150 ml 4-6 razy dziennie. Działa także przy przetłuszczających się włosach więc można zrobić sobie z takiego odwaru płukankę dodając nieco wody.

Nalewka z wiązówki: Pół szklanki kłączy, ziela lub 1 szklanka kwiatów zalać 300-400 ml wódki lub wina, zostawić na 14 dni, codziennie mieszać. Po 14 dniach nalewkę przefiltrować i przelać do butelek z ciemnego szkła. Zażywać 4-6 razy dziennie po 10-15 ml w 50 ml wody( przy zapaleniach żołądka czy dolegliwościach reumatycznych) lub dodawać do herbaty dla rozgrzania organizmu. Nalewką można przemywać skórę przy trądziku młodzieńczym, ropniach, owrzodzeniach, opryszczce. Jest pomocna przy bezsenności.

Herbata z kwiatostanów wiązówki: Łyżkę suszu z wiązówki zalewamy 200 ml wrzątku. Całość parzymy przez kilka minut pod przykryciem, a następnie przecedzamy. Napar ma przyjemny zapach i smak. Herbata z wiązówki jest polecana przy przeziębieniu i reumatyzmie, a także zapobiega obrzękom, zakwasom, bólom i przykurczom mięśni szkieletowych, które mogą pojawić po wysiłkach fizycznych.

Ważne:

  • nie stosujemy wiązówki w przypadku uczulenia na salicylany, przy chorobach wrzodowych układu pokarmowego, atopowym zapaleniu skóry, astmie
  • nie podajemy preparatów z ziela wiązówki kobietom w ciąży i matkom karmiącym oraz dzieciom do 12. roku życia.
  • nie stosujemy wiązówki jednocześnie z lekami przeciwzakrzepowymi, ponieważ może to powodować krwawienia.
  • stosujemy do aromatyzowania miodu oraz niektórych rodzajów piwa i wódki.
  • można stosować w połączeniu z czarnym bzem, liśćmi brzozy czy korą wierzby.
  • wiązówkę można kupić w aptece i sklepach zielarskich pod postacią ziela, mieszanek herbacianych, kapsułek i tabletek,
  • podczas zażywania przetworów z wiązówki polecane jest przyjmowanie wit. C

Źródła:

  • A. Ożarowski, W. Jaroniewski, „Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie" Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987
  • T. Wielgosz, „Wielka księga ziół polskich", Elipsa , Poznań 2008
  • Łuczaj Ł., Dzikie rośliny jadalne Polski, Wydanie 2. Wydawnictwo Chemigrafia, Krosno 2004.
  • http://www.rozanski.ch/fitoterapia3.htm
  • https://www.stolicazdrowia.pl/2568/wiazowka-blotna-wlasciwosci-lecznicze-zastosowanie-sposob-uzycia/